Ο ιστορικός σιδηρόδρομος Βόλου - Μηλεών, το "τρενάκι του Πηλίου", όπως είναι πιο γνωστό, κατασκευάστηκε σε δύο στάδια μέχρι το 1903.
Mία λιλιπούτεια, πλάτους 0.60μ, γραμμή τρένου που τότε είχε αφετηρία το Βόλο, τέρμα στις Μηλιές (28χλμ. απόσταση) και ενδιάμεσους σταθμούς σε αρκετά χωριά του Πηλίου. Η γραμμή περνάει μέσα από γέφυρες, σήραγγες και αναλήμματα σε ένα πλούσιο φυσικό περιβάλλον.
Οι σταθμοί παρουσιάζουν μεγάλο Αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον και το τροχαίο υλικό (που διατηρείται σε στο μεγαλύτερο μέρος του σε άριστη κατάσταση μέχρι σήμερα) είναι μοναδικό για την Ελλάδα. Η κατασκευή της γραμμής άρχισε το 1881. Το πρώτο κομμάτι από Βόλο ως τα Λεχώνια παραδόθηκε το 1896 και το υπόλοιπο μέχρι Μηλιές το 1903.
Το 1900, ο «Μουτζούρης» ήταν το μοναδικό μηχανοκίνητο μέσο, για να ανέβει κάποιος στο Πήλιο.
Η λειτουργία του συνέβαλε αποφασιστικά στην ανάπτυξη των γύρω οικισμών και συνεχίστηκε μέχρι το 1971.
Ο θρυλικός πλέον "Μουτζούρης" συνέδεσε το εμποροβιομηχανικό κέντρο του Βόλου με την εύφορη και πλούσια περιοχή του Δυτικού Πηλίου, στις πλαγιές και στους ελαιώνες του βουνού των Κενταύρων.
Στα "Αστέρια", έξω απο την Αγριά, συναντιούνται δυο παλιοί γνώριμοι
Μέχρι το 1950 o συρμός με τις βελγικές μηχανές "Μηλέαι", "Ιάσων", "Πήλιον", "Βόλος", "Τσαγκαράδα" και τα βαγονάκια του, με μικρότερες μηχανές εξυπηρετούσαν και τις ανάγκες της πόλης ως τράμ για την αστική συγκοινωνία του Βόλου από τον κεντρικό σταθμό των Παλαιών μέχρι την Αγριά.
Για 80 χρόνια λειτουργίας του υπήρξε σημείο αναφοράς για την ευρύτερη περιοχή.
Στο σταθμό της Άνω Γατζέας
Ονομάζεται «Μουτζούρης» επειδή τα παλιότερα χρόνια λειτουργούσε με ατμό. Σήμερα το μόνο που έχει αντικατασταθεί είναι η ατμομηχανή του με ντιζελομηχανή, ενώ δεν έχουν τροποποιηθεί ούτε ο συρμός ούτε η σιδηροδρομική γραμμή.
Η γέφυρα του Ταξιάρχη ή Giorgio de Chirico
Για το έργο χρησιμοποιήθηκαν Ιταλοί εργάτες αλλά και Πηλιορείτες χτίστες. Το αποτέλεσμα προκαλεί μέχρι και σήμερα θαυμασμό τόσο για την αρτιότητα κατασκευής όσο και για την απόλυτη εναρμόνιση με τη γύρω περιοχή, δημιουργώντας ένα σύνολο εκπληκτικής ομορφιάς και καθιστώντας την διαδρομή μια από τις διασημότερες τουριστικές σιδηροδρομικές διαδρομές.
Την ευθύνη κατασκευής της γραμμής είχε ο φημισμένος Ιταλός μηχανικός Εβαρίστο ντε Κίρικο. Ήταν ο πατέρας του διάσημου υπερρεαλιστή ζωγράφου Τζιόρτζιο ντε Κίρικο, που αποτύπωσε την φιγούρα του μικρού τρένου σε μερικούς από τους διάσημους πλέον πίνακές του.
Κομμάτι από τον πίνακα του Giorgio de Chirico "The Conquest of the Philosopher"
Για τις ανάγκες του έργου κατασκευάστηκαν, μεταξύ άλλων, εννέα γέφυρες (οκτώ λίθινες και μια μεταλλική), δυο σήραγγες και μεγάλος αριθμός έργων αντιστήριξης. Ιδιαίτερη μνεία χρήζει η σπάνια στο είδος της μεταλλική γέφυρα πάνω από τον χείμαρρο Ταξιάρχη, όπου οι γραμμές σχηματίζουν καμπύλη επάνω στον ευθύγραμμο φορέα της γέφυρας.
Η γέφυρα του Giorgio de Chiricο, λίγο έξω απο τις Μηλιές
Σήμερα η γέφυρα είναι γνωστή ως γέφυρα "Ντε Κιρικο" προς τιμήν του Ιταλού σχεδιαστή της. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι μια άλλη γέφυρα, η γέφυρα του Βρυχώνα (κατασκευής 1917) είναι η πρώτη γέφυρα στην Ελλάδα που κατασκευάστηκε από οπλισμένο σκυρόδεμα (μπετόν).
Εξερχόμενο το τραινάκι απο το σταθμό Μηλεών
Με την ανάπτυξη του οδικού δικτύου της περιοχή, το τρένο άρχισε σιγά-σιγά να απαξιώνεται ως μεταφορικό μέσο.
Η εν λειτουργία σήμερα ντιζελομηχανή "Ιάσων"
Η αύξηση της κυκλοφορίας στο κέντρο του Βόλου δημιούργησε επιπλέον προβλήματα. Χαρακτηριστικό είναι ότι στα τελευταία χρόνια λειτουργίας, μόνο το πρώτο δρομολόγιο από Βόλο και το τελευταίο από Μηλιές διέσχιζαν την οδό Δημητριάδος.
Τελικά, την 1η Αυγούστου του 1971, το τρένο, νικημένο από την εξέλιξη, σταμάτησε να κυκλοφορεί για οικονομικούς λόγους.
Στη δεκαετία του '80 έγιναν προσπάθειες για την αναβίωση του "μουντζούρη" με αποτέλεσμα το τρένο να εμφανίζεται περιστασιακά στους δρόμους της περιοχής.
Μετά την κατάργηση του έγιναν προσπάθειες για την επαναλειτουργία του σαν (μουσειακός) τουριστικός σιδηροδρόμος, σε ένα περιβάλλον ιδιαίτερης φυσικής ομορφιάς.
Είσοδος στο σταθμό Μηλεών
Χειροκίνητη περιστροφή στο σταθμό Μηλεών
Το τραινάκι, το 1985 κηρύχτηκε ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο.
Μεταξύ του 1991 και 1994, η ανακατασκευασμένη αυθεντική ατμομηχανή "Μηλέαι" Νο 101 (ex #52) του τύπου 2-6-ΟΤ μοντέλο του 1903 κατασκευής της Βέλγικης εταιρίας Tubize, έκανε δοκιμαστικές διαδρομές από τον Βόλο στην Αγριά (μέρος της διαδρομής Βόλος-Μηλιές), μαζί με τα άριστα διατηρημένα βαγόνια της.
Το 1994, ο ΟΣΕ ξεκίνησε εργασίες αποκατάστασης τόσο της γραμμής όσο και κάποιων κτηρίων.
Μετά από σημαντικά έργα ανακατασκευής μέρους της υποδομής, μπήκε και πάλι σε λειτουργία το 1996.
Σήμερα, το τραινάκι χαρι των ενεργειών της τοπικής κοινωνίας και των φίλων του, μετά από 25 χρόνια ακινησίας σκαρφαλώνει και πάλι στις πλαγιές του πηλίου αγκομαχόντας και σφυρίζοντας, ξεκινόντας από τα Άνω Λεχώνια και περνόντας,όπως και παλιά, μέσα από τα χωρια και τερματίζοντας στις Μηλιές.
Ο τότε Δήμαρχος Μηλεών Αργύρης Φιλλιπίδης
Το τραινάκι επαναδρομολογήθηκε στη γραμμή Άνω Λεχώνια - Μηλιές, μήκους 15 χλμ. Η διαδρομή διαρκεί 90 λεπτά , με 15λεπτη στάση στην Άνω Γατζέα και η μέγιστη ταχύτητά του είναι 20 χλμ/ώρα.
Υπάρχει το παραδοσιακό τροχαίο υλικό, ατμάμαξες του 1903 και του 1912, ξύλινα βαγόνια με εξώστες όσο και δύο νέες δηζελάμαξες που αποκτήθηκαν από τον ΟΣΕ το 2000.
Ο κεντρικός σταθμός του Βόλου
Ο σταθμός των Άνω Λεχωνίων
Ο σταθμός της Αγριάς
Το τρενάκι στο σταθμό των Μηλεών
~~~~~~~~
Οι χάρτες των διαδρομών ... σήμερα
Με κίτρινο χρώμα είναι οι κλειστές πλέον διαδρομές.
Η διαδρομή Βόλου (από Άναυρο) μέχρι την Αγριά λειτουργεί περιστασιακά.
Το Σιδηροδρομικό Μουσείο Θεσσαλίας, στεγάζεται στον πρώτο όροφο του κτιρίου του σιδηροδρομικού σταθμού Βόλου ... περισσότερα εδώ
Ακόμη υπάρχει ο Συλλόγος "Φίλοι του Τρένου Βόλου-Πηλίου" που για χρόνια λειτουργούσε τη γραμμή μεταξύ Βόλου και Αγριάς, ενώ υπήρξαν τεράστιες προσπάθειες για την κανονική επαναλειτουργία του τρένου.
Η κανονική ενεργή διαδρομή πλέον είναι από Άνω Λεχώνια - Μηλιές.
Ο σταθμός της Αγριάς χρησιμοποιείται από την ΛΕ.Κ.Ο.Β. για τις συνελέυσεις της ... περισσότερα εδώ
Ο σταθμός της Αγριάς χρησιμοποιείται από το 1ο Σύστημα Ναυτοπροσκόπων Αγριάς για τις συνευρέσεις τους ... περισσότερα εδώ
Δίπλα στον σταθμό της Άνω Γατζέας λειτουργεί το μοναδικό "μουσείο ελιάς" ... περισσότερα εδώ
Περισσότερες πληροφορίες για την ιστορία των Ελληνικών Σιδηροδρώμων ...
θα βρείτε στην πληρέστατη ιστοσελίδα του Συλλόγου των Φίλων του Σιδηροδρόμου
και ιδιαίτερα για το "Τρενάκι του Πηλίου" ... εδώ
~~~~~~~
Επιμέλεια, χάρτες & φωτογραφίες : Τζαννέτος Παπαγεωργίου
