Piaggio "Vespa"

 

 

Η Vespa εξελίχτηκε από ένα και μοναδικό μοντέλο μικρού μοτοποδηλάτου που κατασκεύαζε η Piaggio & Co στην Pontedera της Ιταλίας το 1946.

1946 Vespa 98cc

Αυτό το μικρό μηχανάκι μετατράπηκε σε μια ολόκληρη σειρά παραγωγής, μια από τις εφτά που ανήκουν στην Piaggio την μεγαλύτερη κατασκευάστρια μοτοσυκλετών στην Ευρώπη σήμερα (ανάλογα με τις πωλήσεις).

Από την στιγμή της σύλληψης της, η Vespa είναι γνωστή για

• το βαμμένο, πρεσαριστό ατσάλινο μονοκόμματο σκελετό  που αγκαλιάζει και καλύπτει τον κινητήρα.  (Κλείνοντας τον κινητήρα αποκλείει την βρομιά και το γράσο).
• Μια πλατειά βάση για τα πόδια (που τα προστατεύει ταυτόχρονα), και βέβαια
• το αναγνωρίσιμο fairing (που προστατεύει από τον αέρα)

Ως το πρώτο πραγματικά παγκόσμια επιτυχημένο scooter, η Vespa έγινε πολλές φορές το επίκεντρο στην λαϊκή κουλτούρα και έφτασε να συμβολίζει ένα συγκεκριμένο στυλ προσωπικού μεταφορικού μέσου.

Μετά τον 2^ο Παγκόσμιο Πόλεμο η Ιταλία, στην σκιά των ενεργειών της ενάντια των συμμάχων, είδε την βιομηχανία κατασκευής αεροσκαφών της να περιορίζεται σε όγκο και στις δυνατότητες.

1941 Piaggio P108 βομβαρδιστικό

Η Piaggio αναστήθηκε από τα τελείως κατεστραμμένα εργοστάσια της (από βομβαρδισμούς) στην πόλη Pontedera όπου κατασκεύαζε μαχητικά αεροσκάφη. Η εντελώς κατεστραμμένη οικονομία της Ιταλίας καθώς και το βαριά χτυπημένο οδικό της δίκτυο δεν βοηθούσαν ιδιαίτερα προς την κατεύθυνση ανάπτυξης μιας αγοράς για αυτοκίνητα. Ο Enrico Piaggio, γιός του ιδρυτή της Piaggio του Rinaldo Piaggio, αποφάσισε να εγκαταλείψει την αεροναυπηγική και να προσπαθήσει να εισάγει ένα νέο, σύγχρονο και οικονομικό μεταφορικό μέσο για τις μάζες που τόσο ανάγκη είχε η Ιταλία.

Ο Enrico Piaggio

Η έμπνευση για τη σχεδίαση της Vespa μας παραπέμπει στα προπολεμικά χρόνια και συγκεκριμένα στα scooter που κατασκεύαζε η εταιρία Cushman στην Nebraska των ΗΠΑ.

1943 Cushman Model 53 Airborne Scooter

Αυτά τα λαδί μικρά scooters βρέθηκαν στην Ιταλία σε μεγάλους αριθμούς ως μεταφορικό μέσον που είχε παραγγείλει ο Αμερικανικός στρατός για τις μονάδες των Αλεξιπτωτιστών και των Πεζοναυτών. Ο Αμερικανικός στρατός τα χρησημοποίησε για να σπάζει τις τακτικές αμύνης των Ναζί που περιελάμβαναν την καταστροφή δρόμων και γεφυρών, ιδιαίτερα στις Δολομιτικές Άλπεις και την περιοχή των Αυστριακών συνόρων.

1945 Cushman Airborne Scooter με trailer

Πρίν τον πόλεμο ο υπάλληλος της Piaggio, Μηχανικός Αεροναυπηγικής, Στρατηγός Corradino D'Ascanio, που είναι και ο επίσημος σχεδιαστής του πρώτου σύγχρονου ελικοπτέρου από την Agusta, βρέθηκε με την υποχρέωση να σχεδιάσει ένα απλό, γεροφτιαγμένο και οικονομικό όχημα για τον Ferdinando Innocenti, που η πριν τον πόλεμο ενασχόληση του με την βιομηχανία σωλήνων Innocenti υπέφερα από τα γενικά προβλήματα της μεταπολεμικής Ιταλίας.

Ο Corradino D'Ascanio και ο Fangio

Ο Innocenti ανάθεσε στον D'Ascanio την σχεδίαση ενός οχήματος τόσο για άντρες όσο και για γυναίκες που να έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει και δεύτερο επιβάτη και να μην λερώνει τα ρούχα του οδηγού του.

Ο D'Ascanio, που μισούσε τις μοτοσυκλέτες, σχεδίασε ένα εντελώς επαναστατικό όχημα.

Τα πρώτα σχέδια του D'Ascanio για τον Innocenti

Χτύστικε γύρο από ένα προστατευτικό κάλυμμα με τις αλλαγές των ταχυτήτων στο χέρι και τον κινητήρα κατευθείαν αναρτημένο στον πίσω τροχό. Η μπροστινή προστατευτική «ασπίδα» κρατούσε τον αναβάτη καθαρό και στεγνό σε σύγκριση με τους αναβάτες των μοτοσυκλετών. Το χαμηλό πέρασμα για τα πόδια έδινε την δυνατότητα (συμπεριλαμβανομένων και των γυναικών) να οδηγηθεί με ρούχα τα οποία κάνανε την οδήγηση άλλων οχημάτων μια μικρή περιπέτεια. Το μπροστινό ψαλίδι, μιμούμενη το σύστημα προσγείωσης των αεροσκαφών, επέτρεπε την εύκολη αλλαγή της διεύθυνσης του οχήματος. Η εσωτερική μετάδοση κίνησης, κατευθείαν στον τροχό, καταργούσε την αλυσίδα που υπήρξε πηγή βρομιάς, λαδιού και μιας αισθητικής μιζέριας. Αυτή η βασική σχεδίαση θα επέτρεπε να σχηματιστούνε διάφορες εξελίξεις στο εξωτερικό κάλυμμα που θα είχε σαν αποτέλεσμα και την εξέλιξη νέων μοντέλων.

Παρόλα αυτά, ο D'Ascanio δεν συνέχισε την συνεργασία του με τον  Innocenti, ο οποίος δεν ενθουσιάστηκε με την ιδέα ενός πρεσαριστού σκελετού μιας και ήθελε να εκμεταλλευτεί, την πριν τον πόλεμο βιομηχανία σωλήνων που είχε, προτιμώντας έναν σωληνωτό σκελετό. Ο D'Ascanio απελευθερώθηκε από τον  Innocenti, και πήγε τα σχέδιά του στον Enrico Piaggio ο οποίος κατσκεύσε τελικά την Vespa το 1946. Ο Innocenti, μετά από πολλά προβλήματα με την σχεδίαση αλλά και την κατασκευή ενός σωληνοτού σκελετού ξεκίνησε την κατασκευή της πιο ακριβής στην κατασκευή Lambretta.

Διαφήμιση με την Jayne Mansfield για την Lambretta του 1954

Στις 23 Απριλίου του 1946, στις 12 το μεσημέρι στο κεντρικό γραφείο εφευρέσεων και κατασκευών του Ιταλικού Υπουργείου Βιομηχανίας & Εμπορίου στην Φλωρεντία η Piaggio έλαβε την πατέντα για μια "μοτοσυκλέτα σύμπλεγμα οργάνων και υλικών συνδυασμένα με ένα πλαίσιο που κάλυπτε όλα τα μηχανικά μέρη".

 

Η βασική πατέντα περιλάμβανε το σχέδιο του προστατευτικού καλύμματος το οποίο στη συνέχεια θα επέτρεπε να αναπτυχθούν σ' αυτό καινούργια στοιχειά που θα οδηγούσαν πολύ γρήγορα σε νέα μοντέλα του οχήματος.. Η πρώτη αυθεντική Vespa είχε πίσω ένα μαξιλαράκι για τον συνεπιβάτη, αυτό μπορούσε να αντικατασταθεί προαιρετικά με ένα κουτί αποσκευών. Η πρώτη αυθεντική εμπρός «ασπίδα» προστασίας (ποδιά) ήταν μια επίπεδη, αυτό αργότερα εξελίχθηκε σε μια διπλή καμπυλωτή ποδιά  που επέτρεπε στο εσωτερικό της να δημιουργηθεί ένα ντουλαπάκι, αντίστοιχο αυτού, των αυτοκινήτων. Το καπάκι για το ντεπόζιτο της βενζίνης ήταν κάτω από το (ανακλώμενο) κάθισμα, πράγμα που λιγόστευε τα έξοδα για μια τάπα ασφαλείας με κλειδαριά και την επιπλέον επεξεργασία που χρειάζονταν τα εμφανή ντεπόζιτα των άλλων μοτοσικλετών.

Το μηχανάκι είχε πίσω άκαμπτη ανάρτηση και μια μικρή 8-ιντση ρόδα (200 mm) που έδινε τη δυνατότητα για μια συμπαγή σχεδίαση και πολύ χώρο για τα πόδια του οδηγού. Η πρώτη αυτή Vespa είχε μια, οριζόντια τοποθετημένη δίχρονη 98 κυβικών μηχανή που επιδρούσε κατευθείαν στον πίσω τροχό χάρη σε ένα κιβώτιο ταχυτήτων τριών σχέσεων. Το μίγμα (για τον δίχρονο κινητήρα)  του λαδιού και της βενζίνης παρήγαγε έντονο καπνό, ενώ έκανε έναν πολύ χαρακτηριστικό ήχο που έμοιαζε με της σφήκας.

1945 Το Mp 5 πρωτότυπο "Paperino" που κατασκευάστηκε στην Biella

Το πρώτο πρωτότυπο είχε τον αριθμό MP5 και βαφτίστηκε "Paperino" το ιταλικό όνομα του Donald Duck, ένα ψευδώνυμο που δόθηκε στο μηχανάκι από τους εργάτες λόγω του παράξενου σχήματός του. Στον Enrico Piaggio δεν άρεσε όμως ο σχεδιασμός και ζήτησε από τον asked D'Ascanio να το ξανασχεδιάσει - πράγμα που έκανε με μια πιο αεροδυναμική άποψη.

Il "Paperino"

Το δεύτερο πρωτότυπο είχε τον αριθμό MP6 και όταν το έδειξαν στον Enrico Piaggio και αυτός άκουσε τον ήχο του κινητήρα φώναξε "Sembra una vespa!" ("Ακούγεται σαν σφήκα !") Το Vespa (Σφήκα) έμεινε σαν όνομα.

1945 To MP 6 πρωτότυπο ή η 1η Vespa

Vespa είναι στα Λατινικά αλλά και στα Ιταλικά η σφήκα και υιοθετήθηκε ως το νέο όνομα του οχήματος. Ωρμόμενοι από τον οξύ ήχο του κινητήρα αλλά και του σχήματός του. Το σφαιρικό πίσω κομμάτι ενώνονταν με το μπροστινό μ' ένα στενό λαιμό και το τιμόνι φαίνονταν σαν δύο κεραίες.

Ape είναι στα ιταλικά η μέλισσα. Έτσι ονομάστηκε η τρίκυκλη επιλογή του οχήματος που χρησιμοποιήθηκε ως μικρό φορτηγάκι συμπεριλαμβανομένου και του πολύ δημοφιλούς Auto Rickshaw.

Auto Rickshaw ή "Ape" (Μέλισσα)

Η Piaggio απέκτησε την πατέντα για την Vespa τον Δεκέμβριο του 1947.

Τα πρώτα 13 δείγματα εμφανιστήκαν την άνοιξη του 1946, αποκαλύπτοντας για πρώτη φορά την αεροναυτική τους καταγωγή. Σ' αυτά τα πρώτα δείγματα , μπορεί κανείς να αναγνωρίσει την τυπική πρακτική στην σχεδίαση και κατασκευή των αεροσκαφών. Μεγάλη σημασία είχε δοθεί στην αεροδυναμική και ιδιαίτερα του πίσω καλύμματος του κινητήρα. Ήταν άλλωστε ένα από τα πρώτα οχήματα παγκοσμίως που χρησιμοποίησαν το «monocoque» δηλαδή κατασκευή όπου το κουβούκλιο είναι ενιαίο κομμάτι του σασί.

Το εργοστάσιο της Piaggio

Η εταιρία εξαρχής ήθελε η Vespa να παραχθεί μαζικά και η μεγάλη βιομηχανική πείρα, τους οδήγησε στην δημιουργία μίας αλυσίδας κατασκευής στα πρότυπα της αμερικανικής Ford. Το μηχανάκι παρουσιάστηκε στον τύπο στο Golf Club της Ρώμης, όπου οι δημοσιογράφοι αρχικά δεν ενθουσιάστηκαν με το περίεργο, σε παστέλ χρώματα, σαν παιχνίδι, όχημα που είδανε. Τα τεστ όμως στο δρόμο τους αλλάξανε την άποψη μιας και η μικρή Vespa αν και χωρίς πίσω ανάρτηση ήταν πιο εύκολη στην οδήγηση από μια κοινή μοτοσικλέτα. 

 

Ακολουθώντας την επίσημη παρουσίασή της στην έκθεση του Μιλάνου το 1946, τα πρώτα 50 κομμάτια πουληθήκαν σιγά - σιγά. Μόνο μετά την πώληση με δόσεις άρχισαν οι παραγγελίες να πληθαίνουν.

1948 Vespa 125 cc

Η μεγαλύτερη διαφήμιση της Vespa ήταν το Hollywood. Το 1952, η Audrey Hepburn καθισμένη πλαγίως με τον Gregory Peck να οδηγεί μια Vespa στην ταινία  «Roman Holiday» θα περιηγηθούνε στην πανέμορφη Ρώμη. Αποτέλεσμα πάνω από 100,000 πωλήσεις. Το 1956, ο John Wayne θα ξεκαβαλικεύει το άλογό του ανάμεσα στα γυρίσματα για να ιππεύει μια ατίθαση Vespa. Μέχρι το τέλος της δεκαετίας του '50, η Lucia Bose και ο σύζυγος της, ο ταυρομάχος  Luis Miguel Dominguin,όπως και ο Marlon Brando, ο Dean Martin, και ο Abbe Lane έγιναν ιδιοκτήτες μίας Vespa. Ο William Wyler κινηματογραφώντας την ταινία Ben Hur στη Ρώμη το 1959, επέτρεπε στον Charlton Heston να αφήνει τα άλογα και τις άμαξες για μια βόλτα με Vespa.

1952 Σκηνή από την ταινία "Διακοπές στη Ρώμη"

Λέσχες Vespa ξεφύτρωσαν παντού στην Ευρώπη, και μέχρι το 1952, παγκοσμίως  τα μέλη των Vespa Club ξεπέρασε τους 50,000. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του '50, οι Βέσπες κατασκευάζονταν επίσημα στην Γερμανία, την Μεγάλη Βρετανία, την Γαλλία, το Βέλγιο και την Ισπανία. Την δεκαετία του '60  άρχισε η κατασκευή της και στην Ινδία, την Βραζιλία και την Ινδονησία. Μέχρι το 1956, είχαν πουληθεί ένα εκατομμύριο μονάδες , κατόπιν δύο εκατομμύρια μέχρι το 1960.

Μετά την προβολή της ταινίας "Διακοπές στη Ρώμη" στην Μεγάλη Βρετανία ξεκίνησε το κίνημα των Mod's που ως χαρακτηριστικό τους είχαν την ανέμελη ζωή και τις Βέσπες, τις οποίες συνηθίζαν να στολίζουνε κάπως υπερβολικά. Αντιπροσοπεύαν το αντίθετο των ατίθασων Rocker's.

Χαρακτηριστική Vespa των Mod's της δεκαετία του '60

 

Στη διάρκεια της δεκαετίας του '60, η Vespa συμβόλιζε την Ελευθερία και την φαντασία, κάτι που οδήγησε σε περεταίρω αύξηση των πωλήσεων. Τέσσερα εκατομμύρια μέχρι το 1970 και  δέκα εκατομμύρια μέχρι το τέλος της δεκαετίας του '80.

Ανάμεσα στο 1957 και το 1961 μια ως αντίγραφο σχεδιασμένη έκδοση της Vespa κατασκευάζονταν στην Σοβιετική Ένωση με το όνομα Vjatka-VP150.

1957 Vjatka VP150

Με τις κομψές της γραμμές και την κλασσική της αισθητική, η Vespa αναγνωρίστηκε ως η επιτομή  του ιταλικού σχεδιασμού.

Τα τελευταία χρόνια πολλοί κάτοικοι πόλεων είναι ιδιοκτήτες μιας καινούργιας ή μίας αναπαλαιωμένης Βέσπας. Η δύσκολη ανεύρεση χώρου στάθμευσης και το χαμηλό κόστος συντήρησης αυξήσανε περαιτέρω την ζήτηση της Vespa άλλα και των άλλων πλέον scooter.

1970 Vespa P200E η "New Line"

Αξιοθαύμαστη επίσης είναι η κληρονομικότητα της Vespa που περνά από γενιά σε γενιά σε συγκεκριμένες περιοχές (Ασία & Μεξικό) ως και σε πέντε μέλη μίας οικογένειας.

Vespa Super Cruisaire 125cc με καλάθι

Υπάρχει επίσης το μουσείο της Piaggio κοντά στο εργοστάσιο της στο κέντρο της Pontedera, κοντά στην Pisa, στην Tuscany. Η μόνιμη έκθεση περιλαμβάνει τα οχήματα που ανα καιρούς περιοδεύουν από το μουσείο Guggenheim της Νέας Υόρκης ως το κέντρο Pompidou στο Παρίσι. Επήσεις εκεί βρίσκεται και η πιο διάσημη ίσως Vespa, η διασκευασμένη από τον  Salvador Dali το 1962.

Η Vespa του Salvador Dali με την υπογραφή του

Υπήρξαν ως σήμερα 138 διαφορετικές εκδόσεις της Vespa - σήμερα υπάρχουν σε παραγωγή πέντε: η classic PX και η modern S, LX, GT, και GTS.

 

 

 

 

 

  

AMCA Troupes Aerol Portees Mle. 56 - Μια Vespa διασκευασμένη από τον Γαλλικό στρατό για να μεταφέρει αντιαρματικό όπλο.  

Vespa της AMCA Troupes Aerol Portees για τον Γαλλικό στρατό

Vespa U - Το U σημαίνει utilitaria (οικονομικό). Το 1953 κατασκευαστήκαν 7000 κομμάτια που πωλούνταν στην τιμή των  110.000 λιρών Ιταλίας

Ένα απο τα πλέον συλλεκτικά μοντέλα η Vespa "U"

SS90 (4 spd)-90 SS Super SprintT5 Millennium (5 port engine 125 cc P series) (Limited έκδοση 400 μόνο αριθμημένων κομματιών για την αγορά της Αγγλίας)

H Vespa SS Super SprintT5 Millennium

GT60° 250 cc Limited Edition. 999 κομμάτια παγκοσμίως σε μοναδικά χρώματα και με ένα συνοδευτικό ξεχωριστό σήμα με τα χαρακτηριστικά του ιδιοκτήτη.

Vespa GT60°

Zafferano 50cc και 125cc ( limited edition, μονο 200 κομμάτια)

Vespa Zafferano 125 cc

Montlhery - κατασκευάστηκε το 1950 για να σπάσει το ρεκόρ του Γαλλικού αγώνα με το ίδιο όνομα. Έσπασε  17 ρεκόρ σε 10 ώρες.

1950 Vespa Montlhery

Torpedo - 1951 125 cc special. Ο Dino Mazzoncini έκανε το παγκόσμιο ρεκόρ ταχύτητας φτάνοντας τα 171 km/h

 

1967 Vespa 125cc Alpha κατασκευή για την ταινία ''Dick Smart''

 

Μια μικρή λίστα διάσημων ιδιοκτητών Vespa

Η Ursula Andress - Μια από τις πρώτες αμοιβές της ήταν μια Vespa

H Ursula Andress σε διασφήμιση της Vespa

 

Ο Salvador Dali έβαλε την δικιά του πινελιά το 1962. Η Vespa του Dali είχε το όνομα της μούσας του της συντρόφου του Gala όπως βέβαια και την πασίγνωστη υπογραφή του. Πιστεύεται ότι είναι η Vespa με την μεγαλύτερη αξία σήμερα και βρίσκεται στο μουσείο της Piaggio στην Pondera.

Η υπογραφή του Salvador Dali

 

Ο Charlton Heston - Οδηγούσε πάντα μια Vespa κατά την διάρκεια των γυρισμάτων του  Ben Hur στη Ρώμη.

Ο Charlton Heston στο ντεκόρ του "Ben Hur"

Ο Dennis Hopper - με συνεπιβάτη τον  Steve McQueen, τρακάρανε σε πόρτα αυτοκινήτου στην Νέα Υόρκη (κανείς τους δεν είχε δίπλωμα)

Ο Mickey Rourke - συνελήφθηκε τον Νοέμβριο του 2007 οδηγώντας την  Vespa του κάτω από την επιρροή αλκοόλ.

O Mickey Rourke

Ο John Wayne - στην αρχή είχε μια Vespa για τις μετακινήσεις του ανάμεσα στα γυρίσματα, αργότερα κυκλοφορούσε με μια και έξω.

O John Wayne και η αγαπημένη του Vespa

 

Η Reese Witherspoon έχει μια Vespa.

 

H Reese Witherspoon στη Ρώμη

 

O Louis Armstrong στο Κολοσσαίο

 

O Paul Anka

 

H Romina Power

 

H Raffaella Carra

 

Ο πρώτος φανταστικός χαρακτήρας ταινίας που συνδέθυκε με μια Vespa ήταν ο Αμερικανός δημοσιογράφος - ρεπόρτερ εφημερίδας Joe Bradley (τον υποδύονταν ο Gregory Peck), στην χολιγουντιανή παραγωγή «Διακοπές στη Ρώμη». Η Audrey Hepburn έπαιζε στην ταινία ως η συνεπιβάτης του, που κάθονταν συνήθως στα πλάγια. Η Vespa συνπρωταγωνιστούσε στην ταινία, και βέβαια υπήρχε και στην αυθεντική αφίσα της, πράγμα που βοήθησε πολύ στην εξάπλωση των πωλήσεων παγκοσμίως. Ηταν η ταινία που ξεκίνησε το μουσικό κίνημα των Mod's στην Μεγάλη Βρετανία.

 

Άλλες ταινίες στις οποίες υπάρχει μια Vespa είναι οι:

• Absolute Beginners - Σκηνοθεσία Julien Temple, πρωταγωνιστούν ο David Bowie και η Patsy Kensit

Μέρος της αφίσας του "Absolute Beginners"

 

• Ενας Αμερικανός στο Παρίσι - Σκηνοθεσία Vincente Minnelli, πρωταγωνιστεί ο Gene Kelly

Η αφίσα του "Ενας Αμερικανός στο Παρίσι"

 

• Alfie - και η πρώτη ταινία με τον Michael Caine αλλά και η δεύτερη με τον Jude Law

Ο Jude Law ως "Alfie"

 

• Austin Powers - Σκηνοθεσία Jay Roach, πρωταγωνιστεί ο Mike Myers

O Mike Myers ως "Austin Powers"

 

• Αγαπημένο μου Ημερολόγιο - Σκηνοθεσία και πρωταγωνιστεί ο Nanni Moretti

Η αφίσα της ταινίας "Αγαπημένο μου Ημερολόγιο"

 

• La dolce vita - Σκηνοθεσία Federico Fellini, πρωταγωνιστεί ο Marcello Mastroianni και η Anita Ekberg

 

• The Interpreter - πρωταγωνιστεί η Nicole Kidman

Η Nicole Kidman στο "The Interpreter"

 

• Quadrophenia - Σκηνοθεσία Franc Roddam: musical με τραγούδια των Who, πρωταγωνιστεί ο Sting

Ο Sting στο "Quadrophenia" ως αρχηγός των Mod's

 

• Roman Holiday (Διακοπές στη Ρώμη) - πρωταγωνιστεί ο Gregory Peck και η Audrey Hepburn

Ο Gregory Peck και η Audrey Hepburn στο "Διακοπές στη Ρώμη"

 

και βέβαια .... Ο Θανάσης Βέγγος ....

Αν και χωρίς Βέσπα ... πέρασε τη Vespa στην Ελληνική Ιστορία.

 

και για τους πολύ φανατικούς ...

................!!!!!!!!!!!!!

 

Επιμέλεια : Τζαννέτος Παπαγεωργίου 2008

 

επιστροφή στην κορυφή της σελίδας