Fiat X 1/9

Το Fiat X1/9 είναι ένα διθέσιο σπορ αυτοκίνητο με  τον κινητήρα τοποθετημένο στο κέντρο. Σχεδιασμένο από τον Bertone κατασκευάζονταν από την Ιταλική Fiat από το 1972 ως το 1982 και από τον ίδιο τον  Bertone από το 1982 ως το 1989.

1974 Fiat X1/9

1976 Fiat X1/9

Το Fiat X1/9 ήταν ένα από τα πρώτα οικονομικά, μαζικής παραγωγής σπορ αυτοκίνητα με τον κινητήρα στο κέντρο, που χρησιμοποιούσε έναν εγκάρσιο κινητήρα και ένα κιβώτιο ταχυτήτων που αρχικά είχε σχεδιαστεί  για μπροστινή κίνηση και τελικά έδινε κίνηση στους πίσω τροχούς. (μια λύση που χρησιμοποιήθηκε τελικά και σε άλλα παρόμοια αυτοκίνητα). Το  X1/9 είχε όπως καταγράφτηκε, εξαιρετικό χειρισμό και ήταν ανάμεσα στα πρώτα αυτοκίνητα, που συναντούσαν όλες τις αυστηρές προδιαγραφές ασφαλείας της αμερικανικής αγοράς.

1980 Fiat X1/9

1980 Fiat X1/9 Cabriolet

Το X1/9 ξεκίνησε την καριέρα του το 1969 ως αυτοκίνητο επιδείξεων στα σαλόνια αυτοκινήτων παγκοσμίως (Concept Car), με αρχική του ονομασία το  «Autobianchi A112 Runabout», με σχεδιασμό από τον Bertone κάτω από την επίβλεψη του Marcello Gandini. Σχεδιάστηκε γύρω από τον νέο τότε κινητήρα 128 SOHC και το κιβώτιο ταχυτήτων και την μετάδοση κίνησης  του μπροσθοκίνητου Fiat 128. Όπως προαναφέρθηκε όμως, ολόκληρο αυτό το σύστημα τοποθετήθηκε  τελικά ανάποδα, πίσω από την θέση του οδηγού και πιο μπροστά από τον πίσω άξονα. Στο κέντρο δηλαδή του αυτοκινήτου.

 

Το ντεπόζιτο βενζίνης καθώς και η ρεζέρβα, τοποθετήθηκαν δίπλα-δίπλα ανάμεσα στον κινητήρα και τα καθίσματα, επικεντρώνοντας  το βάρος του αυτοκινήτου, ανάμεσα στους δύο άξονες. Η Fiat άρχισε να κατασκευάζει και δεξιοτίμονα μετά το 1976.

 

Concept car

Το πρωτότυπο είχε ένα απόλυτα σφηνοειδές σχήμα  και χρειάστηκαν αρκετές βελτιώσεις στο σχεδιασμό του, που τις περισσότερες τις δανείστηκαν από την σχεδίαση γρήγορων σκαφών θαλάσσης. Κάποια από τα πλέον εκκεντρικά-ξεχωριστά  σημεία του  «Runabout» ήταν τα περίεργα φανάρια και το πολύ μικρό παρμπρίζ που για το αυτοκίνητο παραγωγής άλλαξε.  Πολλές από τις σχεδιάστηκες όμως λεπτομέρειες του «Autobianchi Runabout»  παρέμειναν εύκολα αναγνωρίσιμες στο  X1/9.

1969 Autobianchi A112 Runabout Concept

Όταν έφτασε τελικά στο στάδιο παραγωγής , το μικρό διθέσιο είχε απότομες γραμμές, με σφηνοειδές σχήμα, ανακλινόμενα φώτα και αφαιρούμενη σκληρή οροφή (targa top). Η αφαιρούμενη οροφή είχε ειδική θήκη στον μπροστινό αποθηκευτικό χώρο του αυτοκινήτου, που ελάχιστα περιόριζε τον χώρο.

1983 Bertone X 1/9

 

Υπήρχε και ένα ξεχωριστό αξεσουάρ που κατασκεύαζε η εταιρία «Saratoga», μια σκληρή οροφή, από ελαφρύ πολυκαρμπονικό, που σήμερα αποτελεί ένα πολυπόθητο σπάνιο κομματι.

"Saratoga" Roof

Το όνομα  X 1/9 δεν συμβαδίζει με την υπόλοιπη αρίθμηση των μοντέλων της  Fiat (εκείνο τον καιρό). Τα αυτοκίνητα  της Fiat  χρησιμοποιούσαν ένα συγκεκριμένο σύστημα αρίθμησης (127, 128, 124, 131 etc.) σηματοδοτώντας την θέση τους στην αλυσίδα παραγωγής , με εξαίρεση στον κανόνα το X1/9.

1972 Fiat X1/9

Το όνομα προέρχεται από τον κωδικό που δίνονταν στα  σχέδια προς κατασκευή, της Fiat κατά την διάρκεια της δεκαετίας του '60 και τις αρχές του 70. Το γράμμα «X» δύνοταν γενικότερα στα πειραματικά μοντέλα και σε αυτά προστήθονταν μια υποκατηγορία με έναν αριθμό  «X0» (για τους κινητήρες), «X1» (για τα επιβατικά αυτοκίνητα) και «X2» (για τα  φορτηγά). Το πρώτο επιβατικό με τέτοιο κωδικό (X1/1) τελικά έφτασε στην αγορά ως Fiat 128 το 1969. Μερικά άλλα παραδείγματα αποτελούν τα  X1/2 = Autobianchi A112, το X1/3 = Fiat 130, το  X1/4 = Fiat 127, το X1/8 επανασχεδιάστηκε σε  X1/20 = Lancia Montecarlο και το X1/38 = Fiat Ritmo. Παρόλο που η αρχική σκέψη ήταν να κυκλοφορήσει ως «128 Spider», τελικά το  X1/9 παραδόξος κράτησε τον κωδικό σχεδίασής του.  

1972 Fiat X1/9

Το Filipinetti X1/9 της Scuderia Filipinetti παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο σαλόνι της Γενεύης  τον Μάρτιο του 1973 ως το πρώτο αγωνιστικό Fiat X1/9. Κατασκευάστηκε σε συνεργασία της Fiat με τον τεχνικό και οδηγό αγώνων Mike Parkes που αργότερα θα σχεδίαζε την Lancia Stratos. Το Filipinetti είχε έναν κινητήρα 1290 κυβικών με ένα μηχανικό injection της Lucas. Απέδιδε γύρω στους 160 ίππους στις 8600rpm με τελική ταχύτητα τα 210 km/h .

1973 Filipinetti X1/9

Το παράρτημα της Fiat, η Abarth, το 1973, εξέλιξε το Abarth X1/9 Prototipo σε αντικατάσταση του 124 Spider Abarth στους αγώνες ταχύτητας. Τελικά το παράλληλα αναπτυσσόμενο 131 Abarth παρέκαμψε το  X1/9 ως κύριο αγωνιστικό της Fiat.

1973 Abarth X1/9 Prototipo

To X1/9 Prototipo χρησιμοποιούσε έναν κινητήρα 1840 κυβικών (έναν φτιαγμένο 1600 κυβικών που δανείστηκαν από το Fiat 124) με παραλλαγμένη 16βάλβιδη κεφαλή και  44άρια Weber καρμπυρατέρ. Εξωτερικά το αυτοκίνητο απέκτησε φουσκώματα, ένα πίσω spoiler και μια εισαγωγή αέρα στο στυλ της F1, ώστε να εισάγει τον αέρα στα καρμπυρατέρ κατευθείαν από την οροφή του αυτοκινήτου. Όλα τα X1/9 Prototipo αγωνίζονταν  με τα παραδοσιακά χρώματα της Abarth σε ανοιχτό πράσινο με κίτρινο και πορτοκαλί με ροζ.

Η φύση της εξέλιξης του X1/9 Prototipo δεν επιτρέπει να γνωρίζουμε πόσα από αυτά κατασκευάστηκαν, αφού συνεχώς γίνονταν μετατροπές και αλλαγές από το ένα αυτοκίνητο στο άλλο.  Λέγεται ότι τα αρχικά αυτοκίνητα ήταν μόλις πέντε.

 

1975 Dallara X 1/9

Το 1975 το X1/9 επιλέχτηκε από την Dallara για το Παγκόσμιο πρωτάθλημα κατασκευαστών (στο Group 5 την κατηγορία των Special Productions). Το αυτοκίνητο διέθετε έναν τροποποιημένο κινητήρα του X1/9 με την 16βάλβιδη κεφαλή  και μετατροπές στο αμάξωμα που το μετέτρεπαν σε μονοθέσιο. Χαρακτηριστικότερη αλλαγή όλων το γιγάντιο πίσω φτερό.

1975 Dallara X 1/9